559

سه منشاء سرچشمه‌ی رنج‌های ما هستند: چیرگی نیروی طبیعت، ضعف بدنی خودمان و نارسایی نهادهایی که روابط میان انسان‌ها را تنظیم می‌کنند. در مورد دو سرچشمه‌ی نخستین، چندان دچار تردید نمی‌شویم زیرا نمی‌توانیم بر طبیعت کاملا چیره شویم. ارگانیسم ما خود جزئی از طبیعت است و همیشه فناپذیر خواهد بود. البته دانستن این موضوع ما را منفعل نمی‌کند بلکه به‌عکس، می‌فهمیم اگر نمی‌توانیم همه‌ی رنج‌ها را از میان ببریم، می‌توانیم بعضی از آنها را از میان ببریم. اما در مورد سوم، یعنی سرچشمه‌ی رنج‌های اجتماعی، رفتارمان طور دیگری است و اصلا حاضر نیستیم بپذیریم که نهادهای ساخته‌ی دست خودمان از محافظت ما عاجزند. ادعایی حیرت انگیز است اما آنچه به طور عمده، موجب شوربختی ماست، چیزی است که به آن تمدن می‌گوییم.

تمدن و ملالت‌های آن / زیگموند فروید / محمد مبشری (با تلخیص)